zaterdag 30 januari 2016

Cycling in Sri Lanka

After travelling on our own bicycles in Surinam, Madagascar and Ghana, this time we went to Sri Lanka. Here are some of our experiences, especially for cyclists who want to take their own bicycle in the plane to far destinations in tropical countries.
Cycling in the tropics is great joy! You can have direct contact with the people along the road, greet and talk to people, smell nice food, eat as many of the most tasty bananas in the world, hear and see birds and animals and it is very easy to stop at any place you like. And as long as you move, it is not hot at all, because the air is continuously moving around your body!
Your bicycle
Any strong, well maintained quality bicycle will be good enough to travel in tropical countries. We have chosen the MTB-type with the smaller 26 inch wheels with Schwalbe Marathon tyres (puncture proof). We use simple gears that can be repaired in every country (sorry Rohloff) and V-brakes instead of modern liquid brake systems (leaking oil after damage). Imagine that the Airline ground personnel usually throw your bike in the plane or put 5 heavy Samsonite suitcases on top of your bike. It is important that your bike is surviving the flight with little damage.
The advantages of MTB bikes are:
-broad tyres, comfortable to take sandy dirt roads
-small wheels and a small frame are easier to handle during transport in the plane
-lightweight aluminium frame (front suspension is not necessary)
-only one rear luggage carrier for 2 Ortlieb roller bags
When you fly with Emirates you have 30 kg free baggage allowance and 7 kg hand luggage. This is sufficient for a holiday/journey on your bicycle. In Sri Lanka you can travel light.
There is no need to bring your tent or sleeping bags/mattress. No cooking gear.
We could find accommodation and good food in every village or town along the main roads.
The more equipment/clothes you leave at home, the better. Less weight makes cycling more relaxed and if you miss something, you can buy it in Sri Lanka. As spare parts we only take 1 inner tube, a few spokes, puncture repair kit and some tools like Allen keys, spanners (to remove steer and pedals for transport).
Our bicycle is roughly 16 kg, so 14 kg is left for bicycle body bag, roller bags and luggage.
Other airliners usually charge $/€ 100,- per flight / bicycle.
For transport we put our bicycle, after removing the front wheel, pedals, saddle and steer, in a strong nylon bag. We use the body bags of Ground Effect New Zealand:
With clothes/towels you can protect the vulnerable parts of your bike. Put the gear shift system in first gear, to make it less vulnerable. Deflate the tyres (don’t forget to bring a good air pump).
It is advisable to book accommodation not too far from the airport for at least the first 2 days/nights. Puetz Travels Beach Resort ( can pick you up with a minibus from the airport with your bicycles. It is good to take your time to adapt to the country and climate, assemble your bicycle in a relaxed surrounding  and to make a ‘test drive’ on your bicycle in the area around the beach resort. You can also leave your extra European warm clothes and the bicycle body bag and wrapping materials in the resort, to be picked up at the end of your journey.
Before setting off, observe the local traffic
Take your time to adapt to the local traffic. In Sri Lanka there are traffic rules too, but people do not obey these rules, like we do. The traffic is more or less a social play: everybody can take his or her own part of the road at any moment. Even dogs and cattle do so! Sri Lankan people have developed a special sense to move around on the road at high speed without hitting each other, like a swarm of birds.
Try to avoid the busy main roads. There are plenty small and quiet country roads (download Open Streetmap on your Garmin GPS).
It can be frightening if you feel the airflow of a bus at high speed, passing you at just 25 cm’s. It is important to keep calm. Drivers will always use their horn to warn you. Use ears and eyes at all times and do not to make sudden unexpected movements. If you cycle with two or in a group, keep enough distance between each other. As long as you cycle on the left side of the road in a straight predictable direction, nothing will happen. But it is wise to create a defensive cycle style in the beginning and give space to tuk tuk’s, busses and lorry’s.
You will discover that you are adapting to the local traffic quite quickly and that even crossing through the congested traffic in Colombo is a possible challenge. But protect yourself well with a helmet and bright coloured clothes!

Personal care
Because of the pleasant high temperature of around 27 degrees and sun mostly right above your head, you will lose more moisture while cycling as in Europe. Drink several litres of water per day and protect your feet, legs, hands, arms and head with the best sun blockers.
Add ORS (Oral Rehydration Salt) to your drinking water, because you lose a lot of salt while sweating. We always bought bottles of clean water in shops along the road and never had any stomach problems. Tap water is not always reliable and often has a chlorine taste.
Food and drinks can be obtained everywhere along the road. If you see someone cooking, baking, preparing some food, it is safe to eat. Sri Lankan people are very hygienic in preparing food. But be careful with food in glass pots or glass cases when it is not clear how long it has been waiting for customers.

Daily cycling scheme and accommodation
Try to start cycling at sunrise or as early as possible. The morning has lower temperatures and the weather is usually fair in the morning. Rain showers often occur in the afternoon. As we want to do some sightseeing/birdwatching along the road and make some stops, the most comfortable distance we cycle on one day is between 60 and 100 km. In the afternoon we decide where to stop and look for accommodation. Look for signs as ‘Rooms’ or ‘Guesthouse’. The word ‘Hotel’ is usually referring to a place where you can eat and drink, but without accommodation. We have been cycling 1600 km in 5 weeks in Sri Lanka and were always able to find acceptable and clean rooms, often with fan/airco/mosquito net and even Wi-Fi. Prices were between 1000 and 5000 rupees for one room.
In the larger places/towns we used accommodation described in the following travel guides:
-Lonely Planet – Sri Lanka        &       -Bradt Travel Guide – Sri Lanka
Where to cycle?
Any part of Sri Lanka is interesting to discover on your bicycle! The central part has hills and mountains, the coastal area is almost flat. The south is more touristic and busy, the north is very quiet and relaxed. There is a dense network of small roads that are not on the printed map. Download the free Open Streetmap on your GPS!
The printed map we used is from World Mapping Project-Sri Lanka-1:500.000  (not perfect, but OK)
Because not many tourists travel to the northern province, I will describe the places and locations where we have been in November 2015. 
We cycled from Waikkal/Kochchikade along the coast to Chilaw (Accommodation: Government Rest House near the beach).
Then direction to Anuradhapura with a stop at the Wilpattu National Park.
(Acc. L.L.T. Tourist Inn
After visiting the holy city of Anuradhapura
(Acc. Eco Hotel with swimmingpool A/C room and Wi-Fi Nilkethavilla  we asked a taxi driver to bring us (with the bicycles in his minibus) from Anuradhapura to Jaffna. 200 Km for just 13.000 rupees.

In Jaffna we stayed in Sarras Guesthouse (phone 222 3627 / 567 4040), an old colonial house near the Old Park road. Jaffna is really a bicycle friendly town. This Tamil town suffered a lot from the war and was for two decades a no-go war zone. There are still many poor inhabitants, so less cars and more cyclists on the road. It is the Tamil capital of the north and some years ago it was not possible for tourists to visit the north of Sri Lanka. But now it is safe, and well controlled by many army camps along the road.
We cycled to the Kayts peninsula, around the Jaffna Lagoon and to the east coast where we stayed a few days at the Chundikulam Bird Sanctuary (phone +9421 3216254) .
Here you can find accommodation, a bungalow and some basic rooms and a kitchen/bar. It is all organised by the Sri Lankan Army. You can walk or cycle endlessly along beautiful desolate beaches with coconut and palmyra palms. You will only meet a few fisherman or soldiers. In this area the Tamil Tigers were defeated and there are still some military camps, but the soldiers are all very friendly and willing to help you if you are thirsty (King Coconut!) or lost your track.
Because the Lagoon at Chundikulam has a wide open connection with the sea, we could not follow the sandy coastal road and had to cycle back to Elephant Pass and Parantan and then take the A35 to Mullaittivu (A/C Rooms in Selvapuram phone 077-9510436  /  071-0345047).
From here we enjoyed one of the most peaceful and quiet roads along the coast, to the Kokkilai Lagoon. We even saw more birds along this road than at Chundikulam. The road stops at Kokkilai. We did not want to make a detour around the lagoon. A fisherman carried our fully packed bicycles within 30 seconds on to his little boat and in 5 minutes we crossed the rough open sea mouth of the lagoon and could add another experience to our journey.
Heading for the harbour town of Trincomalee, we stopped at the Seaway Hotel in Nilaveli (phone 223 2212) located almost on the beach. From Trincomalee (don’t forget to stop at the busy and interesting fish market) we cycled to Kanthale (Akila Resort) and then further along the A6 to Gal Oya heading for Polonnaruwa to visit the Thousand-year-old buildings, monuments and Buddha sculptures. We did treat ourselves with luxurious accommodation (a bit over the top) at the Deer Park Hotel in Giritale .
From Giritale we took the quiet countryside roads along rivers and paddy fields back to Kurunegala (Old colonial hotel Viveka at the North Lake Road and finally to Puetz  Travels Beach Resort at Waikkal, Kochchikade(

woensdag 11 november 2015

Derde PUM bakkersmissie naar Barefoot Women Solar Engineers in Sierra Leone

Woensdag 14 oktober 2015
Nu de ebola crisis in Sierra Leone achter de rug is en ebola voorlopig onder controle, wordt het tijd om de draad weer op te pakken met nieuwe PUM missies. Op 14 oktober 2015 zijn de PUM experts Wil Nuijen (Solar Technology) en Jan Koeman (Bakery) vertrokken voor een gezamenlijke follow up missie naar het project van de Barefoot Women Solar Engineers in Konta Line, ca. 50 km van Freetown. Beide PUMers waren hier al 2 keer eerder in de afgelopen 2 jaar.
Al  meteen in het vliegtuig wordt een degelijke ebola-gezondheidsverklaring door ons ingevuld, met vragen als ‘heb je de afgelopen 2 weken een begrafenis bijgewoond?’ Bij aankomst wordt ons ontsmettingsgel voor de handen aangeboden en onze tempratuur gemeten. Door een hevige donderbui valt de stroom al gauw uit in de aankomsthal van het vliegveld en wordt het  in het donker een heel gedoe met alle paspoorten, formulieren, fingerprints en het zoeken naar onze bagage op een transportband die het niet doet. Wil  Nuijen heeft meteen een solar-zaklamp bij de hand zodat onze omgeving in ieder geval goed verlicht wordt.
Wanneer we 1 uur na de landing buiten komen in de regen staat er een Barefoot ontvangst comité met 8 zingende en dansende vrouwen op ons te wachten. Een hartverwarmend welkom! Men is duidelijk heel blij dat er nu maar liefst 2 PUM experts zijn gearriveerd. Tijdens de 3 uur durende autorit naar Konta Line wordt ieders temperatuur bij elke politie-controlepost, een stuk of 5 in ons geval, met een infrarood scanner gemeten. Dat geldt voor alle passerende voertuigen en personen in heel het land. Het moet een enorme operatie zijn geweest om dit in gang te zetten. Alleen op deze wijze kan je voorkomen dat zieke personen zich door het land verplaatsen en mogelijk een ernstige ziekte als ebola kunnen verspreiden. Wanneer je koorts hebt, mag je niet verder reizen.
Bij aankomst op de Barefoot compound wederom een hartelijk weerzien met dans en gezang. Alle medewerkers hebben zich het afgelopen jaar staande weten te houden door op het land te gaan werken om genoeg voedsel te verbouwen. De activiteiten rond de installatie van solarsystemen, opleiding en bakkerijactiviteiten lagen zo goed als stil vanwege de ebola crisis. De compound ziet er keurig verzorgd uit en er is naast de oude bakkerij een nieuwe aanbouw voor een restaurant en solar-bakkerij gemaakt, een positieve ontwikkeling om meer klanten naar Barefoot te trekken en meer speciale producten uit de bakkerij te verkopen.
De container met 150 NS-OV fietsen en overige materialen die via Tools To Work naar Barefoot zijn gestuurd, staat keurig op het terrein opgesteld. Met de assemblage van deze fietsen gaan we de komende missie een twaalftal werkloze jongeren uit de omliggende dorpen opleiden tot fietsenmaker. Barefoot doet z’n best om jongeren uit de omliggende dorpen te betrekken bij al haar activiteiten. Men is zich ervan bewust dat dit de enige manier is om hen in het land te houden en het is fijn dat we hier op deze manier een bijdrage aan kunnen leveren.

Donderdag 15 oktober
We gaan vandaag eerst de elektrische  problemen in de bakkerij aanpakken. De eerste de beste schakelkast die we openmaken bevat een muizennest met doorgeknaagde leidingen. Twee flinke volwassen muizen en een stuk of 6 kleintjes vluchten alle kanten op en iedereen probeert ze dood te trappen, want muizen in het brood is het laatste wat we willen. De elektrische oven die ik een jaar geleden naar Barefoot had gestuurd en die werkt op zonnestroom van de panelen op het dak,  is al een hele poos kapot. We moeten ‘m zoeken in een hoek vol rommel in een van de storerooms. Nadat we de oven in de nieuwe bakkerij hebben gezet, roept Wil Nuijen alle elektromonteurs bijeen. Alles wat kapot is, kan in principe ook weer gemaakt worden is het motto van Wil. Dit wordt dus een interessant leer-werkproject. Wil  vraagt de jongens hoe ze het aan zouden pakken om uit te zoeken waarom de oven niet meer heet wordt. Stukje bij beetje wordt de oven ontmanteld en met  universeel meters wordt gekeken of bepaalde elementen al of niet zijn doorgebrand. De jongens moeten zelf steeds weer de volgende stap bedenken. Kabeltjes worden losgetrokken en weer vastgemaakt en afwisselend wordt er spanning op de oven gezet. Plotseling gaat een groen lampje dat nooit gebrand heeft branden en wordt de oven zowaar warm. Ik kan m’n vreugde niet op! Na een paar uur is deze missie in mijn ogen al geslaagd, want we kunnen meteen een deegje maken en wat lekkers uit de oven toveren. En het mooiste is natuurlijk dat de elektriciens van Barefoot deze oven zelf gerepareerd hebben!
 Vrijdag 16 oktober
Chief Solar Engineer  Nancy Kanu  wil veel koekjes uit de solar-bakkerij gaan verkopen vandaag. Het is de zondag voor de moslimgemeenschap hier, er is een voetbalwedstrijd en een markt, waar bakster Memoenatu heen gaat om onze koekjes te verkopen. Mohammed, de man van een van de baksters, schrijft van al onze producten de kostprijs van de ingrediënten op met daarnaast de inkomsten. Dit is een nieuwe ontwikkeling. Ik had bij m’n vorige missie al aangegeven dat het toch wel eens tijd werd om te gaan boekhouden, omdat volgens mijn berekeningen de winstmarge veel te laag is. Nu wordt duidelijk wat er te verdienen valt in de bakkerij en is men er ook niet happig op als ik dure ingrediënten zoals margarine en eieren gebruik. Ik maak dus een aantal nieuwe recepten met goedkope pindaolie in plaats van margarine en minder of geen eieren en veel goedkoop cassavemeel. De verkoopprijs kunnen we nu aantrekkelijk laag houden en toch nog een winstmarge van 50% halen. Bij de lokale bevolking is weinig geld in omloop, dus je redt het hier alleen als je goedkope producten maakt. Koekjes van cassavemeel zijn nieuw hier. De kennis om deze te maken heb ik opgedaan bij een vorige bakkersmissie in Ghana.
Om 2 uur  ’s middags gaan de dames in een oogverblindend fraai gewaad naar de moskee om daarna gewoon weer verder werken. Omdat ik zelf wel zin heb ik krentenbollen en ook wat rozijnen/krenten heb meegenomen, bakken we die ook nog even, met als extraatje gedroogde mangosnippers erdoor. Die zou men zelf ook goed kunnen maken in de mango oogsttijd.
Aan het einde van de middag gaan Wil Nuijen en ik een fietstochtje maken, nu we fietsen genoeg hebben hier. Van Nancy mogen we niet alleen op pad, dus krijgen me een motor-escorte van Mohamed mee. Een dorp verderop is een voetbalwedstrijd, dus dat is een leuke bestemming. Het voetbalveld blijkt te zijn afgezet met witte lappen plastic rondom, om alleen betalende bezoekers te trekken. We betalen 1000 leones entree (20 cent). De opbrengst gaat naar de winnende ploeg. Het is een enorme drukte langs het veld, waar geen markering op te bekennen valt. Het fanatisme waarmee de spelers heen en weer rennen lijkt een strijd op leven en dood. Als de scheidsrechter een dubieuze beslissing neemt, dreigt en een veldslag met het publiek te ontstaan, maar gelukkig is er ook politie aanwezig om de mensen tot bedaren te brengen. 
 Tijdens de wedstrijd maakt een enorme geluidsinstallatie opzwepende muziek  waarop een groot deel van het publiek staat te dansen. Echt een heel gezellige sfeer hangt er, die je alleen in Afrika zo kan tegenkomen. Omdat we de enige blanken zijn in de wijde omtrek hebben we niet over gebrek aan aandacht te klagen. Alle mannen die zich belangrijk vinden of genoeg durf hebben komen ons een hand geven. Dat wordt dus goed handenwassen straks, want hoewel de kans op een ebola besmetting  nihil  is bij gezonde mensen, blijft voorzichtigheid geboden.  Ook de politieagenten komen heel joviaal op ons af, alsof we oude bekenden zijn. Het hoofd van de naast het voetbalveld gelegen school biedt mij 1 van de 3 aanwezige zitplaatsen aan, wat ik natuurlijk niet mag weigeren. Ik grijp de gelegenheid aan om hem te vragen hoe het hier een jaar geleden was, tijdens het hoogtepunt van de ebola crisis. Voetbalwedstrijden en markten waren een jaar lang verboden. De school was gesloten. Hij vertelt me dat er in het dorp waar de school staat in 1 maand 65 mensen zijn omgekomen, inclusief het dorpshoofd. Het lijkt haast onwerkelijk dit drama, zo kort geleden,  als ik zo naar die uitzinnig dansende voetbalsupporters kijk.
Woensdag 21 oktober
Vandaag zijn we gestart met het Barefoot-Tools To Work Fietsproject. CEO Nancy Kanu heeft twaalf werkloze jongens uit Konta Line en omgeving geselecteerd. ‘Allemaal school drop-outs’  zegt ze.
 Ze staan om 8 uur voor het grote praktijklokaal te wachten, waarbinnen de 150 gedemonteerde Tools To Work OV-fietsen en 2 fietskarren netjes staan uitgestald. Ik hou een korte toespraak en daarna monteren we 1 fiets als voorbeeld. Omdat er eigenlijk maar 3 jongens tegelijk aan een fiets kunnen werken, worden de anderen een beetje ongeduldig en al gauw besluit ik om dan verder in 3 kleine groepjes te werken. Ze zijn allemaal dolenthousiast bezig en PUM expert Wil Nuijen en ik geven de broodnodige adviezen en assistentie. Uit de Tools To Work gereedschapskast halen we het gereedschap, waarbij we er goed op toe moeten zien dat het juiste gereedschap voor het juiste werk wordt gebruikt. Een aantal van de jongens heeft nog nooit aan een fiets gesleuteld. Eigenlijk loopt het best wel vlot en in een paar uurtjes zet elke groep 2 fietsen in elkaar. Het is een enorm voordeel dat alle fietsen gelijk zijn. De tweede serie gaat duidelijk sneller. Daarna gauw naar buiten voor een testrit! Over bezoekers van buiten hebben we niet te klagen. Een paar oudere mannen uit het dorp kijken mee en ook de Barefoot Women Solar Engineers komen kijken.  Als we genoeg fietsen gemonteerd hebben, doen we een cursus bandenplakken. Iedereen die volgende week de cursus afmaakt krijgt een mooie geplastificeerde badge met pasfoto en de tekst ‘Bicycle Engineer’ erop. Barefoot gaat volgende week een officiële overhandiging van de fietsen organiseren, met PUM directeur Thijs van Praag, hoogwaardigheidsbekleders zoals de dorps Chiefs en de media erbij.

Onlangs hebben de 12 Women Solar Engineers besloten om volgend jaar terug te gaan naar de dorpen op het platteland waar ze 8 jaar geleden werden geselecteerd om op het Barefoot College in India een training tot Solar Engineer te krijgen.
Ze willen in hun eigen dorpen die elk in een van de 12 districten van Sierra Leone liggen, een zelfstandige Solar Outlet starten. Een eigen bedrijf dus, verantwoordelijk voor het verspreiden en het onderhoud van solar-systemen. Dit past prima in de doelstellingen van PUM om het zelfstandig ondernemerschap te stimuleren. Het is nu het plan om een deel van de Tools To Work OV-fietsen in te gaan zetten voor het bezoeken van klanten voor onderhoud en reparaties van de solar systemen in de rurale gebieden waar transport altijd een groot probleem is. De fietsen komen dus net op het goede moment.
Vrijdag 23 oktober
Het is vandaag  tijd om de ijsmachine van Barefoot uit te proberen. Men heeft deze Chinese machine ergens in de stad kunnen kopen, maar niemand weet hoe je ijs moet maken. Ik heb  Nancy gevraagd om bananen, suiker en melkpoeder te kopen. Ze stuurt meteen haar nichtje  Aminata naar mij toe in de bakkerij om het ijsmaken van mij te leren. Maar ik moet het eerst zelf nog leren en de Chinese handleiding van de softijsmachine ontcijferen. Op goed geluk maak ik een mengsel van een zakje melkpoeder, een kop suiker, zes fijngeprakte bananen en een liter water. Aminata maakt er een mooi glad mengsel van dat we in de ijsmachine gooien. Een kwartiertje draait het apparaat en daarna komt er overheerlijk romig bananen softijs uit. Ik ben er beduusd van hoe lekker het is en hoe makkelijk te maken.  De bejaarde portier Pa Scott haal ik erbij om te laten proeven. Het is voor het eerst van z’n leven dat hij softijs eet en hij raakt helemaal opgetogen. ‘Dit is het lekkerste dat ik ooit geproefd heb’  zegt hij. Al gauw gaat het nieuwtje  van lekker ijs rond en komen er klanten aan. Helaas heb ik maar een liter gemaakt als proef en zijn we dus zo uitverkocht. Maar we gaan meteen met mangosap en melkpoeder mangoijs maken en daarna van oploskoffie moccaijs. Voor de ijsjes vragen we 1000 Leones (20 cent), een algemeen geaccepteerde prijs voor een kleine snack. Aan grondstoffen zijn we ongeveer de helft kwijt, dus dat is een mooie winstmarge.


Stokvis, bergen sneeuw en veel poollicht op de Lofoten. Klik op deze foto om meer te zien van deze mooie eilanden voorbij de poolcirkel.


Klik even op deze foto voor meer Letland.....